Trong bức tranh đó, dù được xem là một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới với hệ sinh thái thiết bị phong phú và lượng người dùng trung thành, Apple vẫn đang tìm cách xác định vị thế trong cuộc đua AI toàn cầu. Không tung ra mô hình AI đình đám hay chạy đua ra mắt chatbot, Apple chọn cách âm thầm phát triển theo hướng đi riêng. Nhưng sự im lặng này cũng khiến thị trường đặt câu hỏi: Liệu Apple đang tụt lại phía sau, hay đang chuẩn bị một bước đi chiến lược khác biệt?
Vị thế hiện tại của Apple trong lĩnh vực AI
Theo các báo cáo tài chính và công nghệ năm 2025 của Bloomberg, cổ phiếu Apple đã sụt giảm khoảng 15% trong năm nay, một phần do sự lo ngại từ các nhà đầu tư về việc hãng chưa thể trình làng các sản phẩm AI đủ sức cạnh tranh. Tại sự kiện WWDC 2025, việc Apple thông báo trì hoãn ra mắt thế hệ Siri mới đến năm 2026 đã gây ra sự thất vọng trên thị trường, khi trước đó, giới phân tích kỳ vọng rằng Apple Intelligence sẽ tạo ra “siêu chu kỳ” thúc đẩy người dùng nâng cấp iPhone để trải nghiệm các tính năng AI mới. “Chúng tôi chưa thấy điều đó thành hiện thực như thị trường kỳ vọng ban đầu”, chuyên gia Melissa Otto từ Visible Alpha Research cho biết.
Tuy nhiên, Apple vẫn có những ưu thế nhất định. Hệ sinh thái thiết bị kết nối chặt chẽ gồm iPhone, Mac, Apple Watch và nhiều sản phẩm dịch vụ khác với tỷ lệ giữ chân người dùng iPhone lên tới 90-92%, trong khi quy mô hệ sinh thái đa dạng, gắn kết trên toàn cầu, giúp hãng duy trì sự hài lòng cao từ người dùng. Nhà phân tích Gene Munster nhận định sức mạnh của iPhone và các thiết bị khác vẫn giúp Apple đứng vững phần nào trước áp lực AI, đồng thời các đối thủ như Google Android cũng chưa tung ra tính năng AI "sát thủ" nào thực sự vượt trội. “Chiến lược AI chưa rõ ràng vẫn là vấn đề lớn nhất, nhưng chúng tôi tin rằng Apple còn khoảng 1,5 năm để đưa ra giải pháp đủ thuyết phục”, chuyên gia Krish Sankar của TD Cowen nhận định.
Apple và ván cược AI: Bảo mật thay vì mở rộng quy mô
Theo WSJ và các báo cáo từ WWDC 2025, việc chậm chân trong cuộc đua AI có thể liên quan đến cách tiếp cận khác biệt của Apple. Chiến lược của Apple năm 2025 được cho là tập trung xử lý và lưu trữ dữ liệu cá nhân trên thiết bị, phát triển AI gắn liền với quyền riêng tư và trải nghiệm người dùng cá nhân hóa góp phần giảm nguy cơ rò rỉ dữ liệu. Đây vừa là điểm mạnh vừa là thách thức lớn khi so sánh với các đối thủ sử dụng mô hình xử lý dữ liệu trên đám mây với sức mạnh tính toán lớn hơn. Chiến lược AI này dựa trên ba trụ cột, được công bố bởi Apple: trí tuệ trên thiết bị, tích hợp hệ sinh thái và niềm tin người dùng. Trọng tâm là khung Apple Intelligence kết hợp mô hình 3 tỷ tham số chạy trực tiếp trên thiết bị với xử lý đám mây mã hóa thông qua Private Cloud Compute (PCC). Đây không phải là một mô hình đơn lẻ mà là một khung làm việc lai, đa tầng được thiết kế để cân bằng quyền riêng tư, hiệu suất và sức mạnh theo cách độc nhất trong ngành.
Theo thông tin từ Apple (WWDC 2024; Apple Security Blog), Apple Intelligence hoạt động trên hệ thống ba tầng định tuyến thông minh các tác vụ dựa trên độ phức tạp và yêu cầu bảo mật của chúng, đảm bảo sự cân bằng tối ưu giữa hiệu quả và bảo mật cho người dùng. Sự phát triển của kiến trúc ba tầng này được thể hiện qua các tính năng mà nó cho phép, được thiết kế để sâu sắc cá nhân, theo ngữ cảnh và riêng tư.
- Live Translation: Cho phép dịch thuật thời gian thực các cuộc trò chuyện trong Messages, FaceTime và cuộc gọi điện thoại.
- Contextual Awareness: Dựa vào khả năng độc đáo của mô hình để truy cập ngữ cảnh cá nhân của người dùng trên thiết bị. Điều này bao gồm tóm tắt và ưu tiên thông báo, hiển thị các email khẩn cấp nhất, tự động tạo lời nhắc từ tin nhắn, và tóm tắt chi tiết theo dõi đơn hàng.
- Visual Intelligence: Cho phép người dùng chụp ảnh màn hình và để AI trên thiết bị hiểu nội dung.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý 3 năm 2025, CEO Apple Tim Cook đã thông báo với khách hàng và nhà đầu tư rằng công ty đang “tăng cường đáng kể” khoản đầu tư vào công nghệ AI. Ông Cook nói: “Chúng tôi đang tích hợp AI vào toàn bộ thiết bị, nền tảng và trên phạm vi toàn công ty. Đồng thời, chúng tôi cũng đang tăng mạnh quy mô đầu tư.” Ông cũng xác nhận Apple đang điều chuyển một số lượng đáng kể nhân sự để tập trung phát triển các tính năng Apple Intelligence.
Hướng đi này đối lập với Google và Microsoft, vốn đầu tư mạnh vào AI gốc cloud. Theo Google, Gemini 2.5 Pro được thiết kế để đạt hiệu suất cao trong reasoning và coding, đi kèm với các công cụ hỗ trợ phát triển như SDK, API, “thought summaries” và “thinking budgets”, đồng thời đã sẵn sàng triển khai ở quy mô doanh nghiệp qua Vertex AI và Google AI Studio. Với Microsoft, hãng cũng đã ra mắt dòng mô hình ngôn ngữ nhỏ Phi-4-reasoning hướng tới các nhiệm vụ reasoning chuyên sâu, và nhóm Orca tập trung phát triển quy trình tạo dữ liệu tổng hợp chất lượng để hỗ trợ huấn luyện mô hình AI chuyên nghiệp. Trong khi đó, Apple hướng đến trải nghiệm cá nhân hóa, nhưng có nguy cơ hụt hơi ở mảng doanh nghiệp và sáng tạo, nơi AI cloud đang tỏ rõ ưu thế.
Theo Bloomberg, Apple đang hoạch định một loạt thiết bị AI mới vào các sản phẩm nhà thông minh, camera an ninh gia đình và các thiết bị phần cứng khác. Trong đó, đáng chú ý nhất là robot để bàn kiêm bạn đồng hành ảo, có màn hình xoay theo người nói, hỗ trợ làm việc, giải trí và gọi video FaceTime. Robot này có thể xem như một nỗ lực làm mới diện mạo Apple trong lĩnh vực AI, giúp tăng tương tác và trải nghiệm người dùng trên thiết bị phần cứng đặc trưng của hãng.
Bên cạnh đó, Apple đang chuẩn bị cải tiến Siri với phiên bản Linwood, ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn để xử lý truy vấn dựa trên dữ liệu cá nhân hóa. Phiên bản LLM Siri có thể ra mắt sớm nhất mùa xuân năm sau, trong khi một phiên bản khác được thiết kế lại hoàn toàn dự kiến xuất hiện vào 2026. Đây là phần trọng tâm trong chiến lược phát triển AI giai đoạn 2025-2027 nhằm lấy lại thị phần và tạo sự đột phá kỹ thuật.
Ngoài ra, Bloomberg còn cho biết các giám đốc cấp cao tại Apple đang thảo luận khả năng mua lại Perplexity AI và Mistral, những startup trí tuệ nhân tạo nổi bật trên thị trường. Song song đó, hãng cũng đang xét đến phương án hợp tác với các tên tuổi như Anthropic và OpenAI để tích hợp các mô hình AI tiên tiến vào Siri, nhằm cải thiện chức năng trợ lý ảo mà không phải hoàn toàn dựa vào nguồn lực phát triển nội bộ.
Thách thức lớn đối với gã khổng lồ công nghệ
Sự thận trọng của Apple bị các chuyên gia xem là chậm nhịp đổi mới, khi các đối thủ đang tận dụng AI để tạo ra sản phẩm mang tính đột phá. Google tích hợp Gemini vào Android 16 và Workspace, triển khai AI agent tự động hóa quản lý hàng tồn kho và dự báo doanh số. Microsoft mở rộng Copilot Studio, cho phép người không rành kỹ thuật cũng có thể xây dựng workflow gắn với Dynamics 365 và Azure. Trong khi đó, OpenAI hợp tác cùng Oracle và SoftBank để mở rộng hạ tầng cloud, hỗ trợ các mô hình như GPT-4.5 vận hành ở quy mô doanh nghiệp.
Giới chuyên gia không khỏi lo ngại về nguy cơ "BlackBerry lần hai" đối với Apple, khi hãng có thể mất vị thế dẫn đầu công nghệ nếu không chịu đổi mới đủ nhanh và táo bạo. "Apple không thể nhìn bữa tiệc AI qua cửa sổ. Đã đến lúc công ty Cupertino phải có động thái lớn trong đổi mới AI để tránh 'khoảnh khắc BlackBerry' tiếp theo" - Dan Ives, nhà phân tích của Wedbush Securities, chia sẻ trên X ngày 9/8. Trước đó, BlackBerry từng là đế chế điện thoại thông minh hàng đầu nhưng đã tụt hậu do giữ chiến lược bảo thủ và không bắt kịp xu thế smartphone cảm ứng do iPhone khởi xướng.
Một số chuyên gia đặt nghi vấn về sự phù hợp của chiến lược tập trung vào quyền riêng tư, khi AI vốn cần lượng dữ liệu lớn để học hỏi thói quen người dùng và phát triển tính năng cá nhân hóa sâu sắc hơn. Việc Apple kiên quyết giữ dữ liệu trên thiết bị có thể hạn chế sự tốc độ phát triển của AI so với mô hình dựa trên đám mây, vốn cho phép đối thủ liên tục cải thiện độ “thông minh” của hệ thống. Với nhà đầu tư, câu hỏi trọng tâm đặt ra là: liệu tầm nhìn “trí tuệ cá nhân” mà Apple theo đuổi có đủ sức bền để vượt qua những bước tiến nhanh chóng của các đối thủ “cloud-first” hay không?
Ngoài ra, vấn đề nội bộ như việc mất đi một số nhân tài AI quan trọng vào tay các đối thủ như Meta và khó khăn trong định hướng chiến lược AI của Apple cũng được ghi nhận. Theo các báo cáo phân tích, một thách thức khác đối với Apple là việc sắp xếp lại bộ máy lãnh đạo và củng cố hợp tác trong lĩnh vực AI, nhằm duy trì năng lực cạnh tranh.
Tương lai của Apple trong kỷ nguyên AI
Apple hiện ở vị trí thận trọng hơn so với các đối thủ để chuyển mình sang một giai đoạn sẵn sàng đầu tư mạnh mẽ và đổi mới, cạnh tranh vị thế trong lĩnh vực AI. Con đường mà Apple theo đuổi trong kỷ nguyên AI không phải là một cuộc chạy nước rút để xây dựng Large Language Model (Mô hình ngôn ngữ lớn) dựa trên đám mây lớn nhất, mạnh nhất. Thay vào đó, đó là một chiến lược có chủ ý, đa diện và dài hạn được thiết kế để chinh phục kỷ nguyên trí tuệ cá nhân. Trong bối cảnh người dùng ngày càng lo ngại về việc lạm dụng dữ liệu, hướng đi này có thể trở thành điểm khác biệt và lợi thế cạnh tranh của hãng.
Bên cạnh đó, tài sản đáng gờm nhất của Apple trong cuộc đua AI là quy mô hệ sinh thái. Mạng lưới phân phối khổng lồ với hơn 2,2 tỷ thiết bị trên toàn thế giới cung cấp một lợi thế quan trọng để triển khai các tính năng AI mới đến người dùng hiệu quả, đồng thời sự trung thành và tỷ lệ áp dụng cao của người dùng giúp củng cố niềm tin và nền tảng phát triển bền vững cho hãng. Dù cổ phiếu có thể biến động trong ngắn hạn, hệ sinh thái và niềm tin người dùng vẫn là nền tảng để Apple phát triển trong kỷ nguyên AI, với điều kiện hãng biết cách cân bằng giữa quyền riêng tư, trải nghiệm điều khiển cá nhân và khả năng mở rộng.
Tuy nhiên, để không mất thị phần và vị trí dẫn đầu công nghệ, Apple có thể cần phải nhanh chóng hoàn thiện chiến lược AI, tăng tốc đầu tư công nghệ, tung sản phẩm AI sáng tạo và mở rộng hợp tác phát triển nền tảng AI cho nhà phát triển bên thứ ba. Quá trình này được xem là yếu tố quan trọng trong việc quyết định liệu Apple có thể bứt phá trong cuộc đua AI toàn cầu hay sẽ bị bỏ lại phía sau trong vài năm tới.