Trà diệp hạ châu: Thanh can, lợi mật, giải độc
Diệp hạ châu (chó đẻ răng cưa) có vị đắng, tính mát, được Đông y ghi nhận với công dụng thanh can, lợi mật, giải độc. Dân gian thường dùng trong các chứng vàng da, chán ăn, nước tiểu vàng.
Theo nghiên cứu hiện đại, diệp hạ châu chứa phyllanthin, hypophyllanthin và flavonoid, giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tác hại của rượu, thuốc, đồng thời ức chế virus viêm gan B, hỗ trợ giảm men gan và thúc đẩy tiêu hóa.
Người bệnh có thể dùng 10–15g diệp hạ châu khô hãm với 300ml nước sôi để uống thay trà trong ngày. Nước trà có vị đắng nhưng để lại hậu ngọt thanh, có thể thêm cam thảo để dễ uống hơn. Tuy nhiên, không nên dùng liên tục quá hai tháng để tránh gây lạnh bụng, tiêu chảy. Người thể hàn cần đặc biệt thận trọng.
Trà atiso: Mát gan, giải độc, giảm cholesterol
Atiso có vị ngọt hơi đắng, tính mát, thường dùng trong Đông y để thanh nhiệt, mát gan, giải độc và lợi tiểu. Loại trà này phù hợp với những người có biểu hiện nóng trong, nước tiểu vàng, chán ăn.
Trong thành phần atiso, cynarin và luteolin giúp kích thích tiết mật, cải thiện tiêu hóa chất béo, hỗ trợ hạ men gan, giảm cholesterol máu và ngăn ngừa xơ vữa động mạch. Ngoài ra, atiso còn giúp giảm khó tiêu, đầy bụng do rối loạn gan mật.
Có thể dùng 20–30 g hoa atiso tươi hoặc 10–15g atiso khô hãm với 400ml nước sôi. Uống ấm hay nguội đều được, kết hợp thêm cam thảo hoặc táo đỏ để giảm vị đắng. Người huyết áp thấp, hay hoa mắt chóng mặt nên uống với lượng vừa phải, phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Trà nhân trần: Giải nhiệt, lợi mật, hỗ trợ viêm gan
Nhân trần có vị đắng, tính hơi hàn, công năng thanh nhiệt, lợi thấp, giải độc. Dân gian thường dùng nhân trần làm “trà giải nhiệt mùa hè” cho người mắc chứng vàng da, miệng đắng, tiểu ít, bứt rứt khó chịu.
Theo y học hiện đại, nhân trần chứa coumarin và flavonoid giúp tăng cường chức năng gan, thúc đẩy bài tiết mật, bảo vệ tế bào gan, có tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn nhẹ. Đây cũng là loại trà hỗ trợ hiệu quả trong viêm gan virus và vàng da do tắc mật.
Cách dùng: 15–20 g nhân trần khô hãm với 500 ml nước sôi, uống thay trà cả ngày. Có thể kết hợp với cam thảo để dịu vị, đồng thời tăng hiệu quả giải độc. Tuy nhiên, không nên dùng thay nước lọc hằng ngày trong thời gian dài vì tính hàn có thể gây hại tỳ vị.
Trà hoa cúc: Bình can, an thần, dưỡng tâm
Hoa cúc được biết đến với công năng bình can, thanh nhiệt, minh mục (sáng mắt) và an thần. Trà hoa cúc thích hợp cho người hay cáu gắt, mắt đỏ, khó ngủ.
Các hoạt chất flavonoid, apigenin và tinh dầu trong hoa cúc có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ gan, hỗ trợ hạ huyết áp nhẹ, an thần, cải thiện giấc ngủ. Đồng thời, trà hoa cúc giúp giảm khô mắt, mỏi mắt ở người thường xuyên làm việc với máy tính.
Người dùng có thể hãm 5–7 bông hoa cúc khô với 200ml nước sôi, uống kèm kỷ tử để dưỡng can huyết, sáng mắt hoặc thêm mật ong để dễ uống. Không nên pha trà quá đặc hay uống khi đói để tránh cồn cào dạ dày.
Lời khuyên khi sử dụng trà thảo dược
Các loại trà thảo dược có tác dụng hỗ trợ gan, nhưng không nên sử dụng tùy tiện như nước uống hằng ngày. Người bệnh cần lưu ý: Dùng đúng lượng, tránh lạm dụng; Uống đều đặn 2–3 lần/tuần, không thay thế hoàn toàn nước lọc.
- Bên cạnh đó, người dùng cần kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, duy trì luyện tập thể dục.
- Người có bệnh gan mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc đang dùng thuốc tây cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Theo quan niệm Y học cổ truyền, gan liên quan trực tiếp đến khí huyết và tinh thần, còn y học hiện đại chứng minh nhiều hoạt chất trong thảo dược có khả năng bảo vệ tế bào gan, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ phòng ngừa bệnh lý gan mật. Trà thảo dược, khi dùng đúng cách, là lựa chọn an toàn, tiện lợi và gần gũi trong chăm sóc sức khỏe mỗi ngày.